Gorące tematy: Wolni i Solidarni Smoleńsk Zostań BLOGEREM! RSS Kontakt
Uwaga! Wygląda na to, że Twoja przeglądarka nie obsługuje JavaScript. JavaScript jest wymagany do poprawnego działania serwisu!
4573 posty 2072 komentarze

Bogusław Jeznach

Bogusław Jeznach - Dzielić się wiedzą, zarażać ciekawością.

Stulecie października

ZACHOWAJ ARTYKUŁ POLEĆ ZNAJOMYM

OBSERVATORIUM BOGUSLAVIANUM: Na tle obchodów setnej rocznicy rewolucji październikowej w Rosji można dostrzec znamienny proces: coraz mniej uznania dla Lenina, a coraz więcej dla Stalina…

 

Przedwczoraj, 7 listopada minęła setna rocznica wybuchu rewolucji październikowej w Rosji. Z uwagi na utrzymujące się znaczenie tego wydarzenia dla tożsamości historyczno-kulturowej Rosji, Moskwa nie mogła całkowicie odrzucić schedy 1917 roku, ale rocznicy tej nadano mało uroczysty charakter i nietrudno dostrzec, że obecne kierownictwo na Kremlu ma do niej bardzo ambiwalentny stosunek. Dyskusje o rewolucji stanowią element szerzej pojmowanego stosunku władz do dziedzictwa komunistycznego, które pod rządami Putina podlega nowej interpretacji, aliści sama rewolucja jest przez władze i media negatywnie oceniana jako zjawisko historyczne, co wynika z bieżącego kursu politycznego Rosji. Chodzi przede wszystkim o odrzucenie metod rewolucyjnych jako narzędzia polityki w świetle krytycznego stosunku do wszelkich przejawów buntu wobec władzy. 

Zapoczątkowane w latach 90. rozliczenia z ideologią sowiecką, objęły już wtedy stopniowy demontaż obrazu rewolucji październikowej jako mitu założycielskiego współczesnej rosyjskiej państwowości. Od 1996 roku dzień 7 listopada był obchodzony tylko jako Dzień Zgody i Pojednania Narodowego, zaś od 2005 roku przestał być dniem świątecznym. Obecnie dorobku rewolucji październikowej broni jedynie partia komunistyczna Ziuganowa. Prawie wszyscy inni – uznając wagę rewolucji jako epokowego wydarzenia w historii powszechnej – oceniają ją negatywnie, wskazując zarówno na nielegalny charakter przejęcia władzy przez bolszewików, jak i na liczbę ofiar rewolucyjnego terroru. Mimo to symbolika rewolucji wciąż jest obecna w przestrzeni publicznej jako nazwy wielu ulic i miejscowości, liczne pomniki Lenina, a także jego coraz mniej akceptowane mauzoleum na placu Czerwonym w Moskwie.

Ten ambiwalemtny stosunek do rocznicy i samego wydarzenia dał o sobie znać w postawie władz. Z jednej strony, zaplanowano całoroczny program obchodów „stulecia rewolucji 1917 roku w Rosji” (tu koordynatorem obchodów jest Rosyjskie Towarzystwo Historyczne, na którego czele stoi szef Służby Wywiadu Zagranicznego Siergiej Naryszkin). Jest to  kilkadziesiąt konferencji, wystaw i publikacji, a państwowe kanały telewizyjne pokazują liczne materiały informacyjno-dokumentalne na temat rewolucji, co obejmuje zarówno wydarzenia lutego, jak i października. Z drugiej strony jednak nie było żadnych uroczystości jubileuszowych na Kremlu (rzecznik prezydenta podał nawet w wątpliwość zasadność świętowania tej daty), a Władimir Putin kilkakrotnie krytycznie wypowiadał się zarówno o sposobie przejęcia i sprawowania władzy przez bolszewików, jak i o ustanowionym przez Lenina ustroju państwa radzieckiego, w którym jego zdaniem tkwiły zalążki przyszłego rozpadu.

Ta niespójność narracji ideologicznej dotyczącej rewolucji 1917 roku wynika z kursu ideologicznego obecnie przyjętego przez Kreml. Opiera się on bowiem raczej na gruncie ideologii konserwatywnej, traktując stabilność społeczno-polityczną jako wartość naczelną i odwołując się do zasadniczej zbieżności interesów władzy i narodu. Nawet jeśli Kreml częściowo nawiązuje w sferze polityki wewnętrznej do wzorców ZSRR i epoki Stalina to jednak trzecia  kadencja Putina upłynęła pod znakiem bezwzględnego potępienia samej idei rewolucyjnej zmiany władzy, i to niezależnie od jej celów czy instrumentarium (arabska wiosna, ukraiński Majdan itp.). Oficjalna propaganda wzmacnia również negatywny obraz rewolucji poprzez stawianie znaku równości pomiędzy rewolucjonistami i agentami obcych wywiadów (w materiałach filmowych poświęconych wydarzeniom 1917 roku powtarza się teza o zagranicznym inspirowaniu i finansowaniu działań bolszewików z Leninem na czele). Z widocznym trudem materiały te unikają akcentów antysemickich.

Okres rewolucji i wojny domowej, w przeciwieństwie do późniejszego okresu stalinowskiego, to czas załamania państwowości i znacznego osłabienia pozycji międzynarodowej Rosji. Rewolucja 1917 roku stoi więc mocno na przekór przyjętej obecnie idei imperialno-mocarstwowej, tezie o ciągłości potęgi państwa,  oraz symbolicznego odwoływania się zwłaszcza do dziedzictwa imperialnego carskiej Rosji.

Nie chcąc wpisywać rewolucji w oficjalną ideologię państwową władze dążą do odpolitycznienia tego tematu oraz do kształtowania narracji wokół potrzeby pojednania narodowego. W tym celu jednocześnie wskazują na pozytywne społeczno-ekonomiczne skutki rewolucji (industrializacja, modernizacja, hasła sprawiedliwości społecznej) oraz sprzyjają kultowi cara Mikołaja II, kanonizowanego przez Rosyjską Cerkiew Prawosławną, jak też wykorzystują temat ofiar rewolucyjnego terroru jako przestrogę przed „powtarzaniem błędów przeszłości”.

Można założyć, że tematyka rewolucji ulegać będzie w Rosji dalszej marginalizacji, a punkt ciężkości przesunie się na podkreślanie dorobku epoki stalinowskiej, przede wszystkim zwycięstwa w II wojnie światowej i idei silnego państwa, co znacznie bardziej odpowiada interesom Kremla i ekipy prezydenta Putina. Proces ten już jest widoczny w badaniach opinii publicznej. Od lat maleje sympatia respondentów dla ikony rewolucji – Lenina, natomiast rośnie akceptacja dla Stalina jako silnego przywódcy oraz personifikacji idei potęgi państwa na arenie międzynarodowej. O ile bowiem rewolucja i wojna domowa symbolizują okres chaosu, o tyle okres stalinowski symbolizuje pełnię stabilizacji, potrzebnej zarówno rosyjskiemu społeczeństwu jak i tym, którzy nim rządzą.

 

KOMENTARZE

  • No i
    ,Nie należy zapominać o roli wiernych ochotników chińskich najemniczo służących rewolucji

OSTATNIE POSTY

więcej

ARCHIWUM POSTÓW

PnWtŚrCzPtSoNd
     12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930